KURULUŞ DÖNEMİ OSMANLI DEVLETİ'NİN GENEL ÖZELLİKLERİ

2010-01-15 18:31:00

 

Osmanlı tarihi, Anadolu Türkiye tarihinin 4. dönemini oluşturur.    *Türk devletleri içinde en uzun süre yaşayan ve en geniş sınırlara ulaşanıdır.    *Türk Devletleri içinde merkezi otoritesi en güçlü olanıdır.   *Kültür ve uygarlık alanında en çok ilerleyen Türk Devleti'dir. *Mutlak egemenlik haklarını hükümdar kullanır. Ancak, I. Ahmet dönemine kadar veraset yasası belirgin değildir.    *Şeriat hukuku ile yönetildiğinden Teokratik, mutlak egemenlik haklarını hükümdar kullandığından Monarşik devlet yapısı görülür.   *Fetih temeline dayandığından askeri, etnik yapı çeşitli olduğundan çok uluslu bri imparatorluktur.   *Fetih politikası, dinsel

(cihat) ve ekonomik (ganimet) amaçlı olmuştur.

 

OSMANLILARIN KÖKENİ    1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da Moğol hakimiyeti başladı. * Osmanlılar  Oğuzların Bozok kolunun  Günhan  soyuna  bağlı   Kayı  Boyundadır  *Kayılar Malazgirt  savaşından  sonra  Anadoluya  gelmeye  başladılar  *Cengiz  istilası  sırasında da  bu  göç  devam    etti   * I. Alaaddin Keykubat Ertuğrul Gazi komutasındaki  kayıları  Ankara  yakınlarındaki  Karacadağ  ve  civarına  yerleştirdi  . *Daha  sonra Anadolu Selçuklu Sultanı tarafından Söğüt ve Domaniç kışlak olarak verildi.  

 

KURULUŞ SIRASINDA ANADOLU VE ÇEVRESİ    Kayı boyu Söğüte geldiğinde Anadolu'da Beylikler dönemi başlamıştı.   *Anadolu Selçuklu Devleti henüz yıkılmamış fakat İlhanlı Devleti'nin egemenliği altına girmişti.    *IV. Haçlı seferi sırasında İstanbul'dan kaçan Rumlar Karadeniz Bölgesi'nde Trabzon Rum Devleti'ni kurmuştu.    *Batı Anadolu ve Marmara Bölgesi Bizans hakimiyetindeydi.   *Moğol istilası nedeniyle Anadolu'ya Türkmen akını başlamıştı.   *Türkmen göçleri sonunda Anadolu'daki Hristiyan nüfus azaldı, Hristiyanlar şehirlere yerleşti.   *Türkmenler Selçuklu etkisinden kurtardıkları mistik liderleriyle tarikatlar kurmuştu.   *Zanaat loncaları yani ahiler zamanla güçlenerek, halkı askeri ve siyasal kargaşaya karşı korumuştu.  *Türkmenlerin çoğu köylere yerleşerek tarım ve hayvancılıkla uğraşmıştı.  *Göçebe yaşamı sürdüren boylar daha çok Güney Anadolu'da, Toroslar'ın eteklerine ve Çukurova'ya yerleşmişti.  *Ege, Marmara ve Doğu Karadeniz'de Rumlar, Kayseri ve Sivas'ta Moğollar, Çukurova ve Doğu Anadolu'da Ermeniler yaşamaktaydı.  *Anadolu'nun Kuzey Doğu'sunda Altınordu Devleti hüküm sürmekteydi.  *Doğu Anadolu ve İran Bölgesi'nde İlhanlılar bulunmaktaydı.  *Trakya Bölgesi ve Marmara'nın güneyi ile Batı Anadolu'da Bizans egemendi. *Anack  toprakları  küçülen  Bizansta  İmparator  Tekfur  denilen  yerel  valilere  sözünü  geçiremiyordu  *İmparator  olmak  isteyen  valiler  sık  sık  ayaklanıyordu   *Ticaret  İtalyanların  eline  geçmişti *Halk  ise  ağır  vergiler  altında  eziliyordu   *Yakın Doğu'da en önemli siyasi güç Memlük Devleti idi.  *Balkanlar'da derebeylik rejimi ile yönetilen, Sırp Krallığı, Bulgar Krallığı, Arnavut Beyliği, Macar Krallığı, Eflak ve Boğdan Beylikleri, Mora Despotluğu, Bosna ve Hersek Beylikleri, Erdel Beyliği bulunmaktaydı. *siyasal  ve  dini  mücadele  devam  ediyordu

 

OSMANLI DEVLETİ'NİN BÜYÜME NEDENLERİ    *Coğrafi  durumu  ihanlıların  baskısından  kurtulmasını  sağladığı gibi   Bizansa  gaza  düzenlemesine  de  elverişli  idi.   Ve  Moğol  egemenliğine  girmek  istemeyenlerde  buraya  sığınıyordu   *Bizansın  zayıf  durumu     *İslam dini ve İslam dininin öngördüğü cihat inancı.    *Yetenekli ve deneyimli yöneticilerin iş başına geçmesi.  *Türkmen desteğinin alınması ve beyliklerle iyi geçinilmesi.  *Anadolu'ya gelen Türkmenlerin fethedilen yerlere yerleştirilmesi yani düzenli iskan politikası   *Balkanlardaki düzensiz siyasi birlik ve Bizans'taki taht kavgaları*Merkezi otoritenin güçlü olması.  *Fethedilen bölgelerde halka karşı adil davranılması ve dinsel hoşgörünün olması.   

 

OSMAN BEY DÖNEMİ (1299-1326)   Ertuğrul Gazi'nin 1281 yılında ölümü üzerine boyun başına Osman Bey geçti.   *1299 tarihinde Osmanlı Beyliği'nin bağımsızlığını ilan etti. Bu tarih Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi olarak kabul edilir.   *Osman Bey, Yenişehir, Karacahisar, Yarhisar, Bilecik, Mudurnu ve İnegöl'ü aldı.  *Osman Bey'e en büyük desteği Anadolu ahileri ve Türk beyleri sağladı.   *1302 tarihinde Koyunhisarı'nda Bizans ile ilk savaş yapıldı ve başarı sağlandı.   *1308'de Anadolu Selçukluları'nın yıkılışı üzerine Osman Bey İlhanlılar'a bağlılığını bildirdi. *Bu dönemde ilk defa para basıldı.   *1316'da Bursa'yı kuşatıldı  *1320 tarihinden itibaren ordunun başına   fiilen  Orhan Bey geçti.

 

ORHAN BEY DÖNEMİ (1326-1362)           .  *Bursa şehir alınarak başkent yapıldı. (1326)  *1329'da Bizans ile yapılan Maltepe Savaşı    sonrasında İznik ele geçirildi. *Bu  savaşta  ilk  defa  bir  Bizans  imparatoru  ile  bir  Osmanlı  beyi  karşı  karşıya  gelmişlerdi     *Kocaeli Yarımadası'nın fethi tamamlandı.   *1342'de Ulubat ve Mihaliç Kaleleri alınarak Karesioğulları ile komşu olundu. 1345  yılında  Karesi oğulları  alındı    *Bu    alınan  ilk  beylikti   *İlk Osmanlı donanması bu beylikten  alındı    *Karesi  umerası Osmanlı  hizmetine  girdi  ve  Rumeli  fetihlerinde  önemli  görevler  ifa  ettiler  **İmparator  olmak  isteyen  Kantakuzen  yardım  istedi  ve İlk defa 1345  tarihinde Rumeli'ye geçildi.   *İmparator  olan  Kantakuzen  Çimpe  kalasını  Osmanlılara  verdi  (1353) *Marmara'nın kuzey ve batı kesimlerinin fethi tamamlandı. *1354   yılında  Ankara  alındı    *lk defa divan teşkilatı kuruldu. İlk vezir de bu dönemde atandı.(Alaaddin  paşa)   *İlk  tersane  karamürselde  kuruldu  ve ilk Kaptan-ı Derya (Karamürsel Paşa) bu dönemde atandı.  *İlk  medrese  bu dönemde  İznikte  kuruldu  * İlk  düzenli  ordu  (Yaya-Müsellem)  bu  dönemde  kuruldu.  *Orhan  gazi 1362  yılında vefat  etti

 

I. MURAT DÖNEMİ (1362-1389)   *I. Murat kardeşlerini öldürerek tahta geçen ilk Osmanlı padişahıdır.   *Ankara   ahilerden ele geçirildi.(1362)  *1363 yılında Sazlıdere Savaşı ile Bizans ordularını yenerek Edirne'yi fethetti.  *Gümülcine ve Filibe alınarak Bizans'ın Balkanlarla olan bağlantısını kesildi.  *Bu durum Balkan uluslarının Osmanlı'ya karşı birleşik haçlı ordusu oluşturmalarına sebep oldu.  *1364 yılında oluşturulan bu Haçlı ordusu tarihte Osmanlı Devleti'ne karşı oluşturulan ilk Haçlı ordusudur.  *1364 tarihinde Sırp Sındığı savaşı ile Haçlı ordusu bozguna uğratıldı.  *Bu savaş ile Balkanlar'da Macar etkisi kırıldı.  *Başkent  Edirneye   taşındı (1365) *Bulgarlar  vergi  vermeyi  kabul  ettiler (1369)  *1371'de Sırplarla Çirmen Savaşı yapıldı ve Sırplar bozguna uğratıldı. *Sırplar  Osmanlı  üstünlüğünü  kabul  ettiler    *1387  Ploşnik  yenilgisi  Balkanlarda  alınan  ilk  yenilgidir  *Haçlılar  Osmalıyı  balkanlarda  atmak iç  hazırladıkları  en  büyük  orduyu  hazrladılar  *1389 tarihinde Kosova Savaşı ile Haçlı orduları ikinci kez yenildi.  *Bu  savaşla  tunaya  kadar olan  yerler  alındı *Osmanlı  ordusu  ilk  defa  bu  savaşta  top  kullandı *Anadolu'da Germiyanoğulları'ndan Kütahya, Simav ve Tavşanlı çeyiz olarak alındı. *Isparta  ve  çevresi  ise  para  karşılığında   Hamidoğullarından  alındı    *Çandarlı Halil'in teklifi ile Yeniçeri Ocağı'nın temeli atıldı. *İlk defa devşirme sistemi uygulanmaya başlandı. *Tımar sistemi oluşturuldu. Bu  da  Tımarlı  sipahilerin  başlangıcı  kabul edilir.  *Rumeli Beylerbeyliği kurularak, merkeze bağlı eyalet sistemi oluşturuldu.   *Osmanlılarda  Sultan  ünvanını  kullanan  ilk  hükümdardır. *Ülkenin hükümdar  ailesini  değil  padişah  çocuklarını  malı  olduğunu  benimsiyerek  merkezi  otoriteyi  kuvvetlendirmiştir

 

I. BAYEZİT (YILDIRIM) DÖNEMİ (1389-1402)  I:Kosova  savaşında  babasının  şehadeti  üzerine  hükümdar  oldu   *I:Muradın  şehadetini  fırsat  bilen  Anadolu  beyleri  harekete  geçtiler   *Yıldırım  Beyazıd  Anadoluya  geçerek   Saruhan  ,  Aydın  ,  Menteşe  ve  Germiyan  oğullarını  egemenliği  altına  aldı   *Merkezi  Kütahya  olan  Anadolu  beylerbeyliği  kuruldu      *!391  yılında İstanbul  ilk  defa  kuşatıldı.   *Yıldırım  İstanbulu  kuşatan  ilk  Osmanlı  padişahıdır *1392  yılında  Hamitoğullarına  son  verildi *1392  de  Kastomunu  ve  çevresini Candaroğullarından  aldı  *Bizansın  yardım  isteği  ile  harekete  geçen   Haçlı  ordusu  Niğboluda  büyük  bir  yenilgiye  uğradı  *Bu savaş sonunda Mısır'da bulunan Abbasi Halifesi I. Mütevekkil, Yıldırım Bayezit'e gönderdiği mektupta ona "Sultan-ı İklim Rum" diye hitap etmiştir. *Bu savaşla Bulgaristan ele geçirildi, Eflak ve Bosna Osmanlı Himayesine girdi.  *Niğbolu  zaferinden  sonra İstanbul  kuşatması  için   Anadolu  hisarı  yapıldı *Bu kuşatma Timur'un Anadolu topraklarına girdiği haberi üzerine kaldırıldı.  *Karaman  oğullarına  son  verildi (1397) *Kadı  Ahmed  Burhaneddinin  ölümü  ile  Sivas  Tokat  ve kayseri  alındı  *1399  yılında  Malatya  ve  Elbistan  alındı . Anadolu  birliğ  büyük  oranda  sağlanmış  oldu *Anack  bu  fetih  yüzünden  memluklularla  ilişkiker  bozuldu  *Timur  anadoluya  girerek  sivası  aldı  (1400) *Timur  Çin  seferine  hazırlanmakta  arkada  Osmanlı  gibi  büyük  bir  güç  bırakmak  istememektedir  *Yıldırım Bayezit ve Timur Çubuk Ovası'nda karşılaştı.  *1402 yılında meydana gelen Ankara Savaşı'nda Osmanlı ordusu yenildi ve Yıldırım Bayezit esir düştü.*Ankara Savaşı'nın Nedenleri        1. Timur'un cihan hakimi olma amacıyla büyük bir imparatorluk kurmak istemesi 2. Timur'un, Çin'e yapacağı seferde Batı'da güçlü bir devlet bırakmak istememesi.    3. Ahmet Celayir ve Kara Yusuf'un Osmanlı Devleti'ne sığınması   4. Türkmen Beylerinin Timur'a sığınması ve Beylerin Timur'u kışkırtması.    *Ankara Savaşı'nın Sonuçları   2. Anadolu'da Türk birliği bozuldu ve beylikler yeniden kuruldu.   3. Batı'ya olan Türk ilerleyişi yavaşladı ve İstanbul'un fethi gecikti.   4. Bizans İmparatorluğu geçici bir süre de olsa kendini toparlama fırsatı buldu.   5. Fetret Dönemi başladı.

 

FETRET DEVRİ (1402-1413)  *Yıldırımın  oğulları  arasında  süren  11 yıllık  taht   kavgasına  Fetret  devri  denir    *I. Bayezit'in oğullarından Süleyman Rumeli'de, Musa Bursa'da, İsa Balıkesir'de ve Mehmet de Amasya'da hükümdarlığını ilan etti.   *Kardeşler arasında taht kavgası başladı ve Anadolu'nun siyasi birliği sarsıldı.   *Mehmet Çelebi 1413'te kardeşlerini ortadan kaldırarak Osmanlı tahtına geçti.   *Osmanlı Devleti, 11 yıl süren Fetret Devri'nde, sağlam devlet örgütü ve yerleşmiş sosyal kurumlar sayesinde yıkılmaktan kurtuldu. *Fetret Devri'nde Musa Çelebi İstanbul'u kuşattı.

 

I. MEHMET (ÇELEBİ) DÖNEMİ (1413-1421)   Anadolu'da siyasi birliği yeniden sağladı.   *Aydınoğlu Beyliği'nden İzmir'i aldı. *Saruhan  oğullarına  son  verdi   *Karamanoğlu Beyliği'nden Akşehir ve Beyşehir'i geri aldı  *Eflak Beyi'ni yenerek bu beyliği hakimiyeti altına aldı. *Venedik  ile  ilk  deniz  seferi  bu  dönemde  yapıldı   (1416)  *Fetret Devri'nde Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da toprak kaybetmemesinin nedeni Balkanlar'da izlediği hoşgörü politikasıdır. *Batınilik mezhebini yaymaya çalışan Şeyh Bedrettin Mahmut'un müritlerinden Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal ile birlikte isyan etti. Fakat isyan bastırıldı. (1420) *1420'de Mustafa Çelebi  de  isyan etti.

 

II. Murat Dönemi      Bizans'ın desteklediği Mustafa Çelebi hükümdarlığını ilan etti fakat 1422 yılında yakalanarak öldürüldü.   *İstanbul'u kuşattı fakat kardeşi Çelebi Mustafa'nın isyanı sonucu, kuşatma yarım bırakıldı.   *Menteşoğulları, Aydınoğulları ve Taceddinoğulları Beyliklerine son verdi.   .    *Candaroğlu Beyliği'ni de denetimine  aldı  *Germiyanoğlu Yakup Bey, oğlu olmadığı için topraklarını Osmanlı Devleti'ne vasiyet etti.  *Osmanlı Devleti'nin Adriyatik ve Ege'nin Batı kıyılarına sarkması, Venediklilerin işine gelmiyordu.  *Osmanlı Devleti de Balkanlar'da daha güvenli ilerleyebilmek için Venediklilerin elinden Selanik'i geri almak istiyordu.  *1425-1430 yılları arasında meydan gelen savaşta Osmanlı Devleti Selanik, Yanya ve Serez'i ele geçirdi.  *Orta ve Güney Arnavutluk'ta Osmanlı egemenliği sağlanmış oldu.   *1444 yılında Osmanlı ordusu Haçlılara karşı yenilgiler aldı.  *Osmanlı Devleti, 1444 yılında kendi lehine olmayan Edirne Segedin Antlaşması'nı imzaladı.   II.Murad   tahttan  çekildi *Edirnede  ilk  yeniçeri  isyanı  olan  Buçuktepe  isyanı  çıktı  * Haçlılar  harekete  geçince  yeniden  tahta  çıktı  ve  Varna  zaferini  kazandı  *1444 Varna yenilgisinden sonra yeni bir haçlı ordusu oluşturuldu. Jan Hunyad önderliğindeki Haçlı ordusu Mora seferine çıkmış bulunan II. Murat'ın ordusuna saldırdı.  1448 tarihinde meydana gelen Kosova Savaşı'nda Haçlı Ordusu bozguna uğratıldı. *Balkanlardaki Osmanlı hakimiyeti kesin olarak sağlanmış oldu. Bu tarihten itibaren, Avrupalılar, Osmanlı Devleti'ne karşı bir daha Haçlı ordusu oluşturma cesareti bulamadı. *Bu tarihten sonra Avrupalılar sürekli savunmada kalmış, Osmanlı saldıran taraf olmuştu.

 

335
0
0
Yorum Yaz